رویدادهای نجومی در آسمان شب مرداد 1404؛ انتظار برای بارش شهابی سال

در مرداد یا به بیان بهتر امرداد 1404 رویدادهای نجومی زیادی روی می‌دهد که شاید یک بارش شهابی مهم‌ترین آن‌ها باشد.

رویدادهای نجومی مرداد 1404

چهار‎شنبه 1 امرداد (July 23)

در حالی که روز گذشته و در پایان تیر، هلال باریک و 2.5 درصدی ماه میان زهره و مشتری قرار گرفته بود، پیش از طلوع خورشید نخستین روز امرداد، کم‌کم به زیر زهره و سمت چپ مشتری می‌رسد. با استفاده از یک دوربین دوچشمی می‌توانید دو جرم از این مجموعه را در میدان دید داشته باشید.

پنج‌شنبه 2 امرداد (July 24)

روز پنجشنبه در ساعت 04:28 بامداد به وقت تهران، اگر در منطقه‌ای بدون آلودگی نوری باشید و در شرایط جوی مناسب می‌توانید هلال آخر ماه را تماشا کنید. این هلال آخر از پایان ماه محرم 1447 هجری قمری هم خبر می‌دهد. با گذر از روز و فرا رسیدن شب، ماه نو در ساعت 22:41 شکل می‌گیرد و بدین ترتیب با توجه به این‌که دیده شدن ماه نو با چشم تا فردا عصر که سن ماه بیش از 12 ساعت است زمان می‌برد، ماه قمری صفر رسما از روز جمعه آغاز می‌شود.

آدینه 3 امرداد (July 25)

همان‌طور که گفته شد، غروب امروز در ساعت 19:38 در شرایط جوی بسیار مناسب می‌توان با چشم غیرمسلح هلال باریک ماه نو را رصد کرد.

در شب‌های حوالی صبح جمعه، سیاره‌ی کوتوله و کم‌نور «پلوتو» (Pluto) به مقابله‌ی سال 2025 خود خواهد رسید. در این هنگام زمین میان پلوتو و خورشید قرار می‌گیرد و بدین ترتیب فاصله‌ی ما از آن به کمینه و امکان مشاهده‌ی پلوتو به بیشینه می‌رسد. در لحظه‌ی مقابله، پلوتو در فاصله‌ی 5.28 میلیارد کیلومتر یا 285 دقیقه‌ی نوری از زمین قرار خواهد گرفت.

هرچند حتی در چنین شرایطی قدر بصری بسیار ضعیف 14.4+ باعث می‌شود که سیاره‌ی کوتوله‌ی پلوتو برای مشاهده توسط یک تلسکوپ کوچک خانگی هم بسیار کم نور باشد. پلوتو در جنوب غربی صورت فلکی «جدی» (Capricornus) تقریبا به اندازه‌ی یک کف دست سمت راست بالای ستاره‌ی نسبتا روشن Psi «سای جدی» (Capricorni) و در سمت چپ پایین خوشه‌ی ستاره‌ای کروی «مسیه 75» (Messier 75) قرار خواهد گرفت و بدین ترتیب حتی اگر نتوانید آن را مستقیم ببینید، می‌دانید که کجا قرار دارد.

شنبه 4 امرداد (July 26)

اندکی پس از غروب خورشید در روز شنبه، هلال بسیار باریک ماه جوان در بالای افق غربی خواهد درخشید. با تاریک شدن آسمان، درخشان‌ترین ستاره‌ی صورت فلکی «شیر» (Leo) یا «اسد»، یعنی ستاره‌ی «قلب‌الاسد» (Regulus) درست سمت راست پایین ماه ظاهر می‌شود؛ به اندازه‌ای نزدیک که می‌توان با دوربین دوچشمی آن‌ها را مشاهده کرد. ناظرانی که به مناطق گرمسیری «مدارگان» (Tropics) نزدیک‌تر هستند، یعنی مناطقی مانند نواحی جنوبی ایران که «دایره‌البروج» (Ecliptic) به آن‌ها عمودی‌تر است، این مقارنه را بهتر می‌بینند.

یک‌شنبه 5 امرداد (July 27)

در این روز آسمان آرام است و انتظار رویداد خاصی را نباید داشته باشید اما هلال باریک ماه باعث می‌شود دسترسی خوبی به آسمان تاریک ایجاد شود و فرصت رصد اجرام اعماق آسمان فراهم باشد.

دوشنبه 6 امرداد (July 28)

با تاریک شدن آسمان پس از غروب خورشید، در غرب آسمان به دنبال سیاره‌ی سرخ‌فام «مریخ» (Mars) باشید که به پهنای چند انگشت در سمت راست بالای هلال باریک ماه می‌درخشد. این منظره بسیار تماشایی خواهد بود و اگر دوربین دوچشمی هم داشته باشید، می‌توانید هر دو را در میدان دید آن ببینید. مقارنه‌ی ماه و بهرام از ساعت 19:35 قابل مشاهده خواهد بود و در ساعت 21:05 به اوج خود می‌رسد.

سه‌شنبه 7 امرداد (July 29)

بارش شهابی «دلتا-دلو جنوبی» (Southern Delta-Auarids) سالانه از 18 جولای تا 21 آگوست ادامه دارد. امسال این بارش شهابی در ساعات اولیه‌ی صبح سه‌شنبه به خوبی دیده می‌شود اما به مدت یک هفته در اطراف شب اوج هم کاملا فعال است. بهترین زمان مشاهده‌ی آن از اواخر عصر دوشنبه تا روشن شدن آسمان در صبح سه‌شنبه خواهد بود.

خوشبختانه هلال ماه در حال افزایش، امسال تأثیر زیادی بر این بارش شهابی نخواهد گذاشت. بارش دلتا-دلو جنوبی، که توسط بقایای به جا مانده از دنباله‌دار دوره‌ای «96پی/ماخهولز» (96P/Machholz) ایجاد می‌شود، معمولا در هنگام اوج خود به 15 تا 20 شهاب در ساعت می‌رسد. بهترین مکان برای تماشای این بارش در محدوده‌ی مدارگان جنوبی است که کانون بارش در آسمان ارتفاع می‌گیرد.

چهارشنبه 8 امرداد (July 30)

پس از دیدار قبلی در 3 جولای، سفر ماه به دور زمین، آن را دوباره به درخشش در نزدیکی درخشان‌ترین ستاره‌ی صورت فلکی «سنبله» (Virgo)، یعنی ستاره‌ی «بی‌ژوبین» (Spica) یا «سماک اعزل» بازمی‌گرداند. بنابراین با تاریک شدن هوا، سمت غرب آسمان می‌توانید این منظره‌ی زیبا را تماشا کنید. رصدگران آسمان که در مناطق زمانی غربی‌تر، ماه را بسیار نزدیک‌تر به ستاره خواهند دید که گواه روشنی بر حرکت مداری قمر طبیعی زمین است.

پنج‌شنبه 9 امرداد (July 31)

امشب می‌توانید در سکوت تابستانی و آسمان تاریک نیمه شب به تماشای اجرام اعماق آسمان بپردازید.

آدینه 10 امرداد (August 1)

اوج بارش شهابی دلتا-دلو جنوبی با معیار ZHR حدود 25 شهاب در ساعت از حدود 22:30 تا سپیده‌دم روز بعد قابل مشاهده خواهد بود. در این شب فاز ماه 62 درصد است و بنابراین بر نمایش شهاب‌ها اثر می‌گذارد. علاوه بر این بارش شهابی آلفا-جدی هم با تعداد تنها 5 شهاب در ساعت روی می‌دهد که البته با توجه به نور ماه شانس زیادی برای دیدن شهاب‌های آن وجود ندارد.

شنبه 11 امرداد (August 2)

ساعت 00:07 بامدادف ماه با فاصله‌ی 404 هزار و 164 کیلومتر در اوج مداری قرار می‌گیرد. کمی بعدتر و در ساعت 03:34 صبح با استفاده از ابزار اپتیکی می‌توانید مقارنه‌ی 4.5 درجه‌ای سیاره‌ی زهره را با خوشه‌ی ستاره‌ای «مسیه 35» (M35) مشاهده کنید.

یک‌شنبه 12 امرداد (August 3)

ماه از ابتدای شب ساعت 19:30 در کنار ستاره‌ی «قلب‌العقرب» () قرار می‌گیرد و در اواخر شب ساعت 23:49 این هم‌نشینی به اوج خود می‌رسد. به عبارتی امشب قمر در دل عقرب قرار دارد!

دوشنبه 13 امرداد (August 4)

سه‌شنبه 14 امرداد (August 5)

چهارشنبه 15 امرداد (August 6)

پنج‌شنبه 16 امرداد (August 7)

ساعت 02:23 آغاز اختفای ستاره‌ی «تاو-قوس» (Tau Sagittarii) با ماه روی می‌دهد که در نیمه‌ی غربی ایران هم قابل مشاهده است. در این هنگام قدر ستاره 3.3 و فاز ماه 03 درصد است و بنابراین برای رصد اختفا به ابزار اپتیکی مانند دوربین دوچشمی یا تلسکوپ نیاز خواهید داشت.

آدینه 17 امرداد (August 8)

شنبه 18 امرداد (August 9)

امروز در ساعت 11:25 ماه کامل روی می‌دهد و بنابراین امشب حدود ساعت 19:01 (به وقت تهران) یعنی هنگام طلوع ماه فرصت خوبی برای عکاسی از آن در کنار پدیده‌های زمینی و بناهای ساخت دست بشر است.

یک‌شنبه 19 امرداد (August 10)

بامداد امروز در ساعت 00:02 اختفای خراشان ستاره‌ی دلتا جدی با ماه روی می‌دهد که در این هنگام قدر ستاره 2.9 و فاز ماه 100 درصد است. برای دیدن این پدیده که در جنوب و شرق ایران دیده می‌شود، به ابزار اپتیکی نیاز است. با فرا رسیدن شب هم در ساعت 19:30 سیاره‌ی عطارد در اقامت دوم قرار می‌گیرد.

دوشنبه 20 امرداد (August 11)

سه‌شنبه 21 امرداد (August 12)

صبح در ساعت 04:59 باید مقارنه‌ی سیاره‌ی ناهید با سیاره‌ی مشتری به اوج نزدیکی خود می‌رسد. رویدادی تماشایی که از ساعت 02:46 تا کمی پس از طلوع آفتاب قابل مشاهده است. این دو، درخشان‌ترین سیاره‌های منظومه شمسی در آسمان زمین هستند و در هنگام اوج، جدایی زاویه‌ای آن‌ها به تنها 1.1 درجه می‌رسد. بدین ترتیب اگر سحرخیز باشید، یک منظره‌ی کاملا درخشان را شاهد خواهید بود.

چهارشنبه 22 امرداد (August 13)

پنج‌شنبه 23 امرداد (August 14)

ساعت 21:31 ماه با فاصله‌ی 369 هزار و 267 کیلومتر در حضیض مداری قرار می‌گیرد و بنابراین امشب فرصت خوبی برای تماشای آن است.

آدینه 24 امرداد (August 15)

ساعت 23:16 پایان اختفای ستاره‌ی 47 حمل با ماه روی می‌دهد. در این هنگام قدر ستاره 5.8 و فاز ماه 54 درصد است. ساعت 23:33 هم اختفای ستاره‌ی اپسیلون حمل با ماه روی می‌دهد که از جنوب شرقی ایران قابل مشاهده خواهد بود. در این هنگام قدر ستاره 4.7 و فاز ماه 54 درصد است که برای تماشای آن به ابزار اپتیکی نیاز است.

شنبه 25 امرداد (August 16)

تربیع آخر ماه در ساعت 08:42 روی می‌دهد و بنابراین می‌توانید ماه نیمه را در آسمان تماشا کنید. شب هنگام ساعت 21:45 اوج بارش شهابی کم‌فروغ کاپا-دجاجه روی خواهد داد که ZHR آن تنها به 3 شهاب در ساعت می‌رسد. در این هنگام فاز ماه 43 درصد است. ساعت 23:33 هم مقارنه‌ی 2.8 درجه‌ای خوشه‌ی پروین (M45) با ماه روی می‌دهد که تا ساعت 03:51 روز بعد قابل مشاهده است.

یک‌شنبه 26 امرداد (August 17)

تنها چند ساعت پس از مقارنه با خوشه‌ی پروین، بامداد یک‌شنبه هم ماه یک هم‌نشینی تماشایی را پیش رو دارد و ساعت 01:38 می‌توانید مقارنه‌ی 3.6 درجه‌ای آن را با خوشه‌ی ستاره‌ای «مسیه 35» (M35) مشاهده کنید که البته به ابزار اپتیکی نیاز خواهد داشت. به جز ماه، عطارد هم به مقارنه با یک جرم اعماق آسمان می‌رسد. ساعت 04:38 خوشه‌ی ستاره‌ای کندوی عسل (M44) در فاصله‌ی 3.5 درجه‌ای از آن قرار می‌گیرد. این فرصت خوب برای رصد عطارد از این جهت فراهم است که ساعت 13:30 امروز این سیاره با 18.6 درجه، به بیش‌ترین کشیدگی شرقی می‌رسد.

دوشنبه 27 امرداد (August 18)

سه‌شنبه 28 امرداد (August 19)

چهارشنبه 29 امرداد (August 20)

ساعت 02:20 ماه با فاصله‌ی 4.4 درجه در کنار سیاره‌ی مشتری قرار می‌گیرد و منظره‌ای دیدنی را برای سحرخیزان رقم می‌زند که تا ساعت 05:05 قابل مشاهده است. تنها کمی بعدتر این مقارنه به یک اجتماع تماشایی تبدیل می‌شود به طوری که سیاره‌ی زهره هم به 6.9 درجه‌ای ماه می‌رسد و در این هنگام فاصله‌ی ماه و پولوکس هم 5.7 درجه خواهد بود.

پنج‌شنبه 30 امرداد (August 21)

ساعت 02:59 سیاره‌ی زهره با فاصله‌ی 1.7 درجه در کنار ستاره‌ی پولوکس دیده خواهد شد. ساعت 03:23 هم ماه با فاصله‌ی 7.9 درجه در همان نزدیکی رخ‌نمایی خواهد کرد.

آدینه 31 امرداد (August 22)

ساعت 04:31 هلال آخر ماه صفر 1447 به آسانی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است و در همین هنگام عطارد هم با فاصله‌ی 5.2 درجه‌ای در کنار آن قرار گرفته است.