در حالی که انقلاب تابستانی را پشت سر گذاشتهایم و رسما وارد فصل تازهای شدهایم، حالا شبهای خوشدمای تابستان برای نشستهای رصدی و شبنشینیها زیر آسمان شب انتظار شما را میکشند.
آسمان در تیر ماه 1404 میزبان پدیدههای رصدی جذابی است که برای علاقهمندان به دنیای نجوم میتواند شبهای پرخاطرهای را رقم بزند. انقلاب تابستانی 31 خرداد ساعت 06:12 به وقت تهران روی داده و تابستان نیمکرهی شمالی رسما آغاز شده است تا میزبان پدیدههای رصدی تازه برای مردم باشد.
رویدادهای نجومی آسمان شب تیر 1404
یکشنبه 1 تیر
در حالی که خورشید رو به طلوع کردن است، ساعت 04:24 ماه با جدایی زاویهای 6.3 درجه در کنار سیارهی زهره قرار میگیرد. این رویداد نجومی از ساعت 02:30 بامداد قابل مشاهده است. علاوه بر این میتوانید مرکز کهکشان راه شیری را هم در آسمان مشاهده کنید.
دوشنبه 2 تیر
ساعت 03:54 مقارنهی 1.1 درجهای ماه با خوشهی پروین (M45) منظرهای تماشایی را رقم میزند که با چشم غیرمسلح هم قابل مشاهده است. امکان تماشای این همنشینی از حدود ساعت 03:00 بامداد وجود دارد.
سهشنبه 3 تیر
امکان مشاهدهی هلال آخر ماه ذیالحجه 1446 هجری قمری با چشم غیرمسلح وجود دارد. برای دیدن آن باید حدود ساعت 03:29 بامداد به سمت شمال شرق آسمان نگاه کنید. عصرگاه ساعت 18:42 سیارهی مشتری در مقارنه با خورشید قرار میگیرد و بنابراین این شبها امکان مشاهدهی آن وجود ندارد اما پس از آن این سیاره وارد آسمان صبحگاهی خواهد شد.
چهارشنبه 4 تیر
در حالی که در بامداد هلال آخر ماه دیالحجه به سختی با چشم مسلح دیده میشود، پس از ظهر و در ساعت 14:01 ماه نو روی میدهد.
پنجشنبه 5 تیر
اکنون که بیش از یک روز از ماه نو میگذرد، ساعت 19:49 هلال اول ماه محرم 1447 هجری قمری به آسانی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است. این هلال باریک ساعت 20:27 با جدایی زاویهای 3.6 درجه در کنار ستارهی پولوکس قرار میگیرد. این اوج مقارنهی این دو جرم دیدنی است اما از ساعت 19:49 دقیقه امکان مشاهدهی همنشینی آنها وجود دارد.
جمعه 6 تیر
اوج بارش شهابی عوایی تیرماه هنگام ظهر ساعت 14:30 خواهد بود اما با فرا رسیدن شب هم امکان تماشای آن وجود دارد. این در حالی است که فاز 6 درصدی ماه و در نتیجه نور کم آن هم موقعیت مناسبی برای رصد فراهم میکند.
شبهنگام در ساعت 19:49 همچنین میتوان سیارهی عطارد را با جدایی زاویهای 4.5 درجه در کنار ماه مشاهده کرد که تا ساعت 20:47 به طول میانجامد. در همین حال ساعت 20:19 خوشهی ستارهای کندوی عسل (M44) هم در جمع آنها قرار میگیرد تا یک منظرهی تماشایی را برای رصد با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی رقم بزند.
شنبه 7 تیر
پس از نیمه شب، نپتون و زحل در مقارنه قرار میگیرند که برای رصد آنها به ابزار اپتیکی نیاز خواهد بود و باید سمت جنوب شرق آسمان را نگاه کنید. اگر تا سپیدهدم بیدار باشید میتوانید سر برآوردن سیارهی ناهید و اورانوس را هم در نزدیکی یکدیگر ببینید، در حالی که ستارهی «دبران» (Aldabaran) هم پایین آنها و پیش از طلوع خورشید، در افق شرقی ارتفاع میگیرد.
یکشنبه 8 تیر
شامگاه در ساعت 19:49 مقارنهی ماه با ستارهی معروف قلبالاسد روی میدهد که تا ساعت 22:06 قابل مشاهده خواهد بود. در همین حال سیارهی مریخ هم در نزدیکی این دو دیده میشود تا ساعت 22:06 به فاصلهی 3.9 درجهای از ماه برسد.
دوشنبه 9 تیر
فاز ماه رو به افزایش است اما کهکشان راه شیری همچنان در شرایط رصدی خوبی است و میتوان در آسمان تاریک آن را مشاهده کرد. مریخ کمکم به سمت صورت فلکی سنبله حرکت میکند. این روز همچنین «روز سیارک» فرصت خوبی برای تماشای برنامههای آنلاین در این زمینه است، هرچند انتظار نمیرود که سیارک خاصی از کنار زمین عبور کند!
سهشنبه 10 تیر
زحل شبهنگام حدود ساعت 23:00 به وقت محلی طلوع میکند و هر شب ارتفاع میگیرد. با استفاده از دوربین دوچشمی یا تلسکوپهای کوچک، میتوانید حلقههای زیبای آن را مشاهده کنید که برای نخستین بار در 15 سال گذشته، به سمت جنوب کج شدهاند. علاوه بر این سیاره در منظومهی شمسی، ستارگان مثلث تابستانی هم با ارتفاع زیاد به طور برجسته حتی در آسمان شهرها قابل مشاهدهاند.
چهارشنبه 11 تیر
ساعت 23:00 تربیع اول ماه روی میدهد و میتوانید ماه نصف شده را به نظاره بنشینید!
پنجشنبه 12 تیر
ساعت 20:19 مقارنهی 1.3 درجهای سیارهی عطارد با خوشهی کندوی عسل سمت غرب آسمان روی میدهد که برای رصد آن هم فرصت محدودی وجود دارد و هم به ابزار اپتیکی نیاز است. ساعت 23:49 هم مقارنه دیگری در جریان است و ماه و سماک اعزل در فاصلهی 1.9 درجهای از هم قرار میگیرند؛ هرچند این رویداد از ساعت 19:49 قابل مشاهده است. در همین حال ساعت 23:35 زمین با فاصلهی حدود 152 میلیون کیلومتری با اوج مداری میرسد.
جمعه 13 تیر
صبح در ساعت 07:30 سیارهی عطارد در بیشترین کشیدگی شرقی قرار میگیرد و بنابراین شامگاه حدود ساعت 19:48 تا 20:38 زمان مناسبی برای رصد آن است.
شنبه 14 تیر
ساعت 02:28 بامداد میتوانید اجتماع سیارهی زهره را با خوشهی پروین و سیارهی اورانوس مشاهده کنید که تا ساعت 02:36 امکان تماشای آن وجود دارد. برای دیدن اورانوس که به فاصلهی 2.4 درجهای از ناهید میرصد، به ابزار اپتیکی نیاز است اما امکان دیدن خوشهی پروین که در 6.7 درجهای زهره قرار گرفته است، با چشم غیرمسلح هم وجود دارد.
کمی بعدتر در ساعت 05:59 صبح ماه با فاصلهی 404 هزار و 626 کیلومتر در اوج مداری قرار میگیرد. عصرگاه هم در ساعت 17:30 سیارهی نپتون به اقامت اول میرسد و این رویداد هرچند با چشم دیده نمیشود اما یعنی حرکت بازگشتی نپتون در آسمان زمین آغاز شده است. اواخر شب ساعت 23:48 میتوان همنشینی این سیاره را با زحل مشاهده کرد که در فاصلهی تنها 1 درجه از هم قرار گرفتهاند. این رویداد تا حدود ساعت 04:00 طول میکشد.
یکشنبه 15 تیر
همچنان پیش از سپیدهدم زحل و نپتون بسیار نزدیک به هم قابل مشاهدهاند. با توجه به آغاز حرکت بازگشتی نپتون، بامداد مناسبترین فرصت برای رصد این سیاره به شمار میرود. در همین حال شب هنگام ماه هم به سفر خود در میان صورتهای فلکی ادامه میدهد.
دوشنبه 16 تیر
ساعت 20:46 میتوان اوج مقارنهی ماه را با ستارهی سرخ رنگ قلبالعقرب مشاهده کرد. این رویداد دیدنی از 19:48 این شب تا 01:55 روز بعد ادامه دارد و در هنگام اوج، جدایی زاویهای این دو جرم به 1.2 درجه میرسد.
سهشنبه 17 تیر
روشنایی ماه که رو به افزایش است، مانع از تماشای اجرام اعماق آسمان میشود اما در نزدیکی، میتوان مریخ را که اکنون در صورت فلکی سنبله جای دارد، مشاهده کرد. برای دیدن آن باید به سمت غرب آسمان نگاه کنید تا این سیاره را با رنگ قرمز ملایمی تشخیص دهید.
تنها ساعتی بعد و در پایان شب، زحل و نپتون تنها سیارههایی هستند که در آسمان قرار دارند. با ابزار نجومی نه تنها میتوانید حلقههای کیوان را تشخیص دهید، بلکه امکان مشاهدهی سیارهی آبی رنگ نپتون هم وجود دارد.
چهارشنبه 18 تیر
بامداد این روزها میتوانید گذر سیارهی زهره را از کنار ستارهی دبران تماشا کنید که هر دو در میدان دید یک دوربین دوچشمی قرار میگیرند. طی چند روز آینده، این همنشینی به نزدیکترین فاصلهی خود میرسد.
پنجشنبه 19 تیر
ماه تقریبا کامل است و درخشش آن باعث میشود، فرصت مناسبی برای رصد اعماق آسمان نباشد. علاوه بر این، بارشهای شهابی دلتای جنوبی و آلفا جدی هم هرچند فعال هستند اما فاز ماه مانع دیدن آنها میشود. از سویی باید توجه داشت که هرچند تعداد شهابهای آلفا جدی در ساعت کم است اما این شهابها به درخشندگی معروف هستند.
جمعه 20 تیر
در نخستین دقایق بامداد ساعت 00:07 ماه کامل روی میدهد. این ماه به «ماه گوزن» معروف شده و دلیلش این است که این پدیده که زمان رشد شاخ گوزنها در آمریکای شمالی است. وقوع ماه کامل در نیمه شب، فرصتی عالی برای عکاسی نجومی به ویژه با ساختارهای طبیعی و ساخت انسان فراهم میکند.
شنبه 21 تیر
حضور ماه درخشان، رصد اعماق آسمان را دشوار میکند اما برای ساکنان نیویورک یک پدیدهی جالب در پیش است و این افراد میتوانند همترازی منهتنهنج را تماشا کنند.
یکشنبه 22 تیر
ساعت 01:29 بامداد سیارهی اورانوس در 4.4 درجهای خوشهی پروین قرار میگیرد که تا 02:43 هم قابل مشاهده است.
دوشنبه 23 تیر
همانطور که حرکت بامدادی سیارهی زهره ادامه پیدا میکند، این سیاره امروز ساعت 02:35 با جدایی زاویهای 3.2 درجه به مقارنه با ستارهی دبران میرسد که این همنشینی تا ساعت 04:38 قابل مشاهده است.
سهشنبه 24 تیر
ماه به سمت تربیع آخر پیش میرود و کمکم از روشنایی آن کاسته میشود. در همین حال میتوانید سیارهی زحل را که حدود نیمه شب تا سپیده دم در جنوب شرقی ماه حضور دارد، مشاهده کنید.
چهارشنبه 25 تیر
ساعت 04:37 ماه با 4.9 درجه به نزدیکترین فاصله از سیارهی زحل میرسد که فرصت مناسبی برای عکاسی فراهم میکند.
پنجشنبه 26 تیر
اگرچه تربیع آخر ماه نزدیک است اما قمر زمین همچنان بر بیشتر آسمان این شبهای تابستانی چیره است. در عین حال، هنوز امکان مشاهدهی درخشانترین اجرام اعماق آسمان وجود دارد و اواخر امشب، فاصلهی ماه با خوشهی پروین بسیار کم خواهد بود و میتوان در سمت شرق آسمان هر دوی آنها را مشاهده کرد.
جمعه 27 تیر
بامداد و در ساعت 04:08 تربیع آخر ماه روی میدهد.
شنبه 28 تیر
هلال رو به کاهش ماه همچنان در آسمان بامدادی حضور دارد و پیش از سپیدهدم به همراه سیارهی زهره و سیارهی مشتری که حالا در آسمان صبحگاهی رخنمایی میکند، یک مثلث دیدنی را شکل میدهند.
یکشنبه 29 تیر
ماه از ساعت 01:14 در نزدیکی خوشهی پروین حضور دارد و این مقارنه در ساعت 04:11 با فاصلهی 5.5 درجه به اوج خودش میرسد. عصرگاه هم در ساعت 17:22 ماه با فاصلهی 368 هزار و 47 کیلومتری به حضیض مدار خود پیرامون زمین میرسد.
دوشنبه 30 تیر
سهگانهی ماه و زهره و مشتری در حالی سمت شرق آسمان دیده میشود که ماه حالا یک هلال باریک است و همین فرصتی برای ثبت عکسهای تماشایی شکل میدهد. علاوه بر این با کاهش فاز ماه امکان رصد بهتر اجرام اعماق آسمان هم وجود دارد.
سهشنبه 31 تیر
ماه در بامداد ساعت 02:26 با فاصلهی 7.2 درجه در نزدیکی سیارهی زهره جای میگیرد. رویدادی که تا ساعت 04:41 هم میتوان آن را تماشا کرد.
وضعیت سیارات در آسمان تیر 1404
عطارد پس از غروب با ارتفاع کمی در آسمان غربی دیده میشود. فرصت برای رصد آن محدود است و با رفتن به سمت پایان ماه، به تدریج کمتر هم میشود.
زهره در تیر ماه سیارهی غالب در آسمان صبحگاهی خواهد بود. برای دیدن آن کافی است سمت شرق آسمان را نگاه کنید و درخشانترین جرم، همان ناهید است. در تیر همچنین مقارنهی زهره با ماه تماشایی خواهد بود.
مریخ در آسمان عصرگاهی و تا کمی پس از غروب خورشید قابل مشاهده است. سیارهی سرخ هم نزدیکی زیبایی با ماه خواهد داشت.
مشتری که در ماه پیش عصرگاهی بود، حالا در ابتدای تیر به مقارنه با خورشید میرسد و پس از آن در آسمان صبحگاهی دیده خواهد شد. برای دیدن آن باید کمی پیش از طلوع خورشید، سمت شرق آسمان را نگاه کنید.
زحل در سراسر تیر از ابتدای شب طلوع میکند و تا سپیدهدم در آسمان باقی میماند. این ماه فرصت مناسبی برای رصد حلقههای زحل به کمک تلسکوپ یا دوربین دوچشمی فراهم است.
اورانوس را باید در آسمان صبحگاهی جستوجو کرد که ساعاتی پیش از طلوع آفتاب، از سمت شرق و شمال شرق، سر برمیآورد.
نپتون هم این ماه تقریبا همپای زحل است و در آسمان بامدادی به کمک ابزار اپتیکی قابل مشاهده خواهد بود.
سخن پایانی
تیر ماه آغاز تابستان است و در شرایط عادی و زیر آسمان دور از هیاهو، فرصت مناسبی برای آشتی با آسمان شب فراهم میکند. در این ماه با آگاهی از رویدادهای نجومی و به کمک ابزارهای ارزان نجومی مانند نقشههای نجومی و دوربین میتوانید چشمان خود را به اجرام آسمان شب عادت دهید تا بتوانید از شبهای رصدی تابستان به ویژه در آسمان بدون آلودگی نوری دور از شهرها، بیشترین استفاده را ببرید.
نگارهی رویه: ستارگان درخشان مثلث تابستانی و همچنین نوار تماشایی ستارگانی که کهکشان راه شیری ما را تشکیل میدهند، پس از تاریکی هوا در ارتفاعات جنوب شرقی دیده میشوند.
مقالات دیگر
